• 19/04/2022

Խոխորցը պադարկա են արել, հունց ապրինք էս գիտակցումով.Նահատակված արցախցիների հարազատները եղբայրական գերեզմանատանը

Խոխորցը պադարկա են արել, հունց ապրինք էս գիտակցումով.Նահատակված արցախցիների հարազատները եղբայրական գերեզմանատանը

Այսօր, շատերն են իրենց իրավունք վերապահում այ ու այն կողմ հայտարարել, որ արցախցիները 44-օրյա պատերազմին փախել են, որ արցախցիները կրել են միայն տարածքային կորուստներ, բայց ոչ մարդկային: Բայց իրականությունը լրիվ այլ է, եւ այդ իրականությունը հերքող լուռ վկան Ստեփանակերտի եղբայրական գերեզման է, որի ծայրը, ինչպես որ Եռաբլուրինն է` չի երեւում:
Ու հենց այստեղ «Իրավունքը»  հանդիպեց որդի, թոռ ու ամուսին կորցրած ընտանիքների, ովքեր եկել էին իրենց հարազատների շիրմիների հետ Զատիկ նշելու: Այն, թե ինչ էր կատարվում Ստեփանկերտի Եղբայրական գերեզմանատանը բառերով նկարագրել դժվար է, դժվար է բառերի վերածել որդեկորույս մայրերի արտասունքն ու բառի բուն իմատով ողբը:

 

Нет описания.
Հենց այստեղ մենք հանդիպեցինք ծեր` Մանգասարյան ամուսիններին, ովքեր որդի էին թողել պատերազմի դաշտում ում տանը, այլեւս հավերժ սպասելու էին երկու անչափահաս փոքրիկները: Մանգասարյանների որդին` կամավոր ռազմի դաշտ նետված Արմեն Մանգասարյանը, զոհվել է սեպտեմբերի 30-ին: «27-ին առավող կանուխ պատերազմի մասին լսելն ու վեշերը կապելը մին եղավ: Դուռը ծածկելիս ասեց մամ, պապ խոխորցս լավ կյեշեք…զգում էր, որ հետ չի գալու: Ու չեկավ, մնաց Հադրութում»,-արցունքն աչքերին պատմում է որդերկորույս մայրը` տիկին Էլիմիրան:
Ապա վրդովված շարունակում.
-Մարդի սիրտա ճաքում, որ ասում են խաղաղություն լինի, խե՞ թուրքի հետ խաղաղություն կարի լինի: Ես հունց խաղաղ ապրիմ իմ էրեխիս սպանողի հետ, ոնց դառնամ հարեւան-բարեկամ: Ղարաբաղը պիտի մնա մերը, ոչ մի խաղաղության պայմանագիր:
Նահատակված հերոսի հայրն էլ`Մերուժան Մանգասարյանը, արցունքները
սրբելով ավելացնում է.
-Թող մինը, ով երեխայա կորցրել, ասի, որ կարա ապրի թուրքի հետ, ոնց կարելիա էդքան ցավացբել առանց էն էլ հազար տեղից ճաք արած սրտներս: Էդ ասողները մեր խոխորցը սպանողներից ոչնչով չեն տարբերվում:

Հետո մոտենում ենք մեկ այլ շիրմաքարի, որի առաջ խոնհարված է անմահացած Հայրոյան Համլետի կինը, ով հարազատ գյուղի պաշտպանության էր մասնակցում Սղնաղ գյուղում:

Нет описания.

«Ասեց ինչ ուզում ա լինի մեր գյուղը պահել տինք, տենց էլ արեց: 13 օր վիրավոր մնացել է գյուղում, մարտնչել է ինչքան կարողացել, մինչեւ արնաքամ լինելը, մինչեւ, որ գյուղը
մնաց թշնամուն: Ամուսնուս մարմինը կարողացել ենք հանել միայն ռուս խաղաղապաների օգնությամբ` հրազդադարից հետո: Միշտ ասում էր, որ մեռնի էլ գյուղից դուրս չի գալում, տենց էլ արեց` երեք տղաների վիզը թողնելով ծուռ: Էս ներելու բան չի, էս տանելու ցավ չի, խոխորցը պադարկա են արել, հունց ապրինք էս գիտակցումով»,-ասում է նահատակված Համլետի կինը` տիկին Աննան:

Բայց դաժան տեսարանը դեռ առջում էր, թոռան` Համբարձումյան Դավիթի շիրիմի առաջ ողբում էր 80-ամյա Մխիթար պապը: Մխիթար պապը փոքրուց միայնակ մեծացրել է, ինչպես ինքն է ասում, իր ապրելու իմաստին (Դավիթի ծնողները մահացել են, երբ մերօրյա հերոսը նորածին էր): Պապիկը ամեն օր գալիս է թոռան գերեզմանին, կիսվում օրվա անցուդարձով: Ասում է, որ
վստահ է Դավիթը լսում է իրեն, որովհետև հաճախակի է գալիս պապիկին
այցի երազներում…

Нет описания.
«Ծառայությունը փայլուն ավարտելուց հետո էլի բանակից չկտրվեց: Մտավ ծառայության սպեցնազում` ասում էր պապ, թոռդ գեներլա դառնալու, ձեռքի վրա են քեզ ման տալու պապ ջան: Ով իմանար, որ ինքը գեներալի նման պիտի զոհվեր Մատաղիսի պաշտպանության ժամանակ: Վերջին անգամ սեպտեմբերի 27-ին եմ խոսել, ասեց պապիկ` լյոխ կավ լինելու, դու տելեվիզր-բան նայել մի, մենք հաղթելու ենք: Իմ սրտի փուշը դուրս հանող միակ մարդն էր Դավիթս, բայց Աստված էդ էլ շատ համարեց: Հոկտեմբերի հինգին զանգեցին ասեցին, որ Դավիթս էլ չկա, էդ օրվանից ես էլ չկամ բալաս»,-արտասունքները սրբելով պատմում է Մխիթար պապը:

Հ.Գ. Անմարդկային մեծ ուժ էր պահանջվում լսելու զավակ, հայր, թոռ կորցրած արցախցի մեր հայրենակիցների ցավը ու չխելագարվել:
ԻԼՈՆԱ ԱԶԱՐՅԱՆ
Ստեփանակերտ-Երեւան

 

 

Հավանեցի՞ր, դե տեղեկացրու ընկերներիդ